Bài 6 HSK 2: Hỏi và giải thích lý do

Bài 6 HSK 2: Hỏi và giải thích lý do
Rate this post

Ở HSK 2 bài 6, người học tập hỏi vì sao một việc thay đổi và giải thích bằng nguyên nhân cụ thể. Chủ đề bữa ăn, thể thao và thói quen giúp bạn đưa các cấu trúc đó vào lời nói ngắn. Bài viết có lời thoại minh họa tự biên soạn và bài tập để bạn áp dụng ngay sau khi đọc.

Tình huống và từ cần nhớ

Bài 6 của bộ Giáo trình chuẩn HSK 2 có tiêu đề 你怎么不吃了. Hãy đối chiếu tiêu đề với mục lục trong tài liệu sách hsk 2 đang dùng. Số bài có thể khác ở bộ sách khác. Phần dưới đây chọn những điểm cần thiết để hiểu và phản hồi trong tình huống của bài.

Đọc tình huống và tìm chi tiết chính

Trong bữa tối, một người đã dừng ăn. Người kia hỏi lý do rồi đề nghị một hoạt động sau bữa. Hãy tìm cả nguyên nhân và kế hoạch mới.

A: 你怎么不吃了?

B: 因为我吃饱了。

A: 那我们出去走走吧。

B: 好,我先喝点儿水。

A hỏi sao B không ăn nữa. B nói đã no. A đề nghị ra ngoài đi dạo, còn B muốn uống một ít nước trước. Câu hỏi 怎么 ở đây hướng vào lý do của việc dừng ăn.

Đổi bối cảnh sang lớp tiếng Trung.

A hỏi 你昨天怎么没来上课? (Hôm qua sao bạn không tới lớp?).

B đáp 因为我生病了,所以在家休息 (Vì bị ốm nên tôi nghỉ ở nhà).

A hỏi 你今天怎么来学校的? (Hôm nay bạn đến trường bằng cách nào?).

B nói 我坐公共汽车来的 (Tôi đến bằng xe buýt).

Cả hai câu hỏi có 怎么. Lượt đầu, việc B vắng mặt đã được biết nên A cần một lý do. Lượt sau, B đã tới trường và A cần phương tiện. Hãy gạch dưới 没来 và 来学校 rồi nối mỗi câu với đúng thông tin: lý do nghỉ học hoặc cách tới trường.

Đọc đoạn trên thêm một lần và thử trả lời bằng tiếng Trung trước khi đối chiếu phần nghĩa. Nếu chỉ nói được một từ, hãy đặt từ đó lại vào câu trả lời hoàn chỉnh. Khi ôn theo mục tiêu thi, phần hsk 2 giúp bạn kiểm tra phạm vi và cách dùng tài liệu. Bài học trong sách cung cấp ngữ cảnh luyện tập, còn việc thi thử cần dựa trên đề mẫu của phiên bản dự thi.

Nhớ từ trong cụm thường gặp

好吃 (hǎochī) nghĩa là ngon, dễ ăn theo cảm nhận. Ví dụ, 这个面条很好吃 (Món mì này rất ngon). 面条 (miàntiáo) nghĩa là mì sợi. Ví dụ, 我想吃面条 (Tôi muốn ăn mì). 经常 (jīngcháng) nghĩa là thường xuyên. Ví dụ, 姐姐经常游泳 (Chị gái thường đi bơi).

Sơ đồ minh họa nhớ từ trong cụm thường gặp trong bài hsk 2 bài 6
Minh họa nội dung cần ghi nhớ ở phần Nhớ từ trong cụm thường gặp.

Câu 你怎么不吃了 có thể nghe như thắc mắc thân mật hoặc ngạc nhiên tùy giọng. Trong thực tế, nếu muốn hỏi nhẹ nhàng, có thể bắt đầu bằng 你吃饱了吗? Câu này kiểm tra một khả năng cụ thể, còn câu với 怎么 mời người nghe giải thích lý do của mình.

Luyện nghe bằng cách dừng ở từng vế. Khi nghe 因为我生病了, bạn mới biết nguyên nhân. Nếu người nói không tiếp tục, bạn chỉ suy ra kết quả khi câu hỏi trước đó đã xác định sự việc. Khi nghe 所以我在家休息, bạn biết người nói nghỉ ở nhà nhưng có thể cần nghe vế trước để biết vì sao. Trong đoạn đi học, một người có thể hỏi 为什么没来? để hỏi trực tiếp lý do. Nếu nghe câu 怎么没来? với giọng ngạc nhiên, người nói có thể vừa hỏi lý do vừa cho thấy mình đã mong người kia có mặt. Hai câu đều cần lời giải thích trong bối cảnh đó.

Để kiểm tra bằng tai, nhờ bạn học đọc hai câu có cùng kết quả nhưng thay lý do, chẳng hạn mưa và đau đầu. Người nghe ghi lại nguyên nhân trước, sau đó mới đọc tên sự việc. Nếu cả hai bạn ghi cùng một kết quả nhưng khác nguyên nhân, hãy nghe lại cụm nằm ngay sau 因为.

Thử che câu ví dụ, nhìn phần nghĩa rồi nói lại một câu khác với từ vừa học. Khi kiểm tra, hãy so vị trí của từ trong câu mới với vị trí trong ví dụ. Một dấu hiệu nhớ được cách dùng là bạn có thể đổi một dữ kiện mà vẫn giữ nguyên cấu trúc và nghĩa chính. Nếu còn dừng lâu ở mặt chữ, đọc thành tiếng cả cụm có chứa từ rồi mới viết lại.

Từ

Câu ví dụ

Công dụng

怎么

你怎么去学校?

Hỏi phương thức đi đến trường.

为什么

你为什么没来?

Hỏi lý do không đến.

因为

因为我生病了。

Dẫn vào nguyên nhân đã được hỏi.

所以

所以我在家休息。

Dẫn vào kết quả của nguyên nhân vừa nêu.

Mẫu câu và cách vận dụng

Đọc câu mẫu theo cụm nghĩa. Sau đó xác định phần nào có thể thay đổi và phần nào cần giữ để người nghe hiểu đúng ý. Các ví dụ dưới đây chọn những tình huống gần với chủ đề của bài.

Hỏi với 怎么

你怎么不吃了 nghĩa là sao bạn không ăn nữa. 怎么 có thể hỏi lý do khi đi với một tình huống bất ngờ, như người kia đang ăn rồi dừng. Ngữ cảnh xác định người nói muốn hỏi vì sao.

你怎么去学校? thường hỏi cách đi, có thể đáp 坐公共汽车. 你怎么不去学校了? thường hỏi lý do thay đổi, có thể đáp 因为我生病了. Khi nghe, chú ý cấu trúc theo sau 怎么, nhất là 不 và 了.

Tạo một câu hỏi cách đi và một câu hỏi vì sao không đi. Nhờ bạn học trả lời rồi kiểm tra câu đáp có đưa phương tiện hay nguyên nhân.

Hình minh họa hỏi với 怎么 cho người học hsk 2 bài 6
Hình minh họa những thông tin quan trọng thuộc phần Hỏi với 怎么.

Đặt 怎么 vào hai mẩu hội thoại rồi thử trả lời bằng hai loại thông tin. Một người cầm chiếc đũa và hỏi 这个怎么用? (Cái này dùng thế nào?). Người nghe có thể hướng dẫn thao tác. Một người nhìn thấy bát mì còn đầy và hỏi 你怎么不吃了?. Câu hỏi này xuất phát từ việc người kia đã dừng ăn, nên câu đáp có thể là 我不饿了 (Tôi hết đói rồi). Trong tiếng Việt đều có thể dịch bắt đầu bằng “sao”, nhưng cách dùng trong đoạn hội thoại phụ thuộc vào sự việc có sẵn. Hỏi lại 为什么 nếu mục đích chỉ là làm rõ nguyên nhân.

Đối với câu hỏi dùng 怎么, bạn nên xác định người nói đang hỏi cách thực hiện hay nguyên nhân của một tình huống. Hãy bắt đầu từ một việc quen thuộc như đến trường, mở cửa hoặc tìm đường, rồi thử đặt câu hỏi bằng 怎么 và tự trả lời theo đúng ngữ cảnh. Tiếp đến, viết một câu có hai mệnh đề để phân biệt phần nêu lý do với phần nêu kết quả, tránh đảo ngược thông tin. Bạn cũng có thể chọn một danh từ có lượng từ đi kèm, luyện cách lặp lượng từ trong những trường hợp thích hợp và đối chiếu nghĩa với câu chưa lặp. Cuối buổi, hãy tự giải thích bằng tiếng Việt tại sao mỗi mẫu câu được chọn; khi nói được lý do, việc ghi nhớ sẽ bền hơn học thuộc trật tự chữ.

Lặp lượng từ để nói từng đối tượng

他们个个都喜欢运动 nghĩa là ai trong số họ cũng thích vận động. Lặp lượng từ có thể tạo nghĩa từng người hoặc từng vật trong nhóm đều có đặc điểm được nói tới. 个个 thường đi với 都 khi nêu tính chất chung.

这两个学生喜欢运动 chỉ nhắc hai học sinh xác định. 这些学生个个都喜欢运动 nói đặc điểm đúng với từng thành viên của nhóm được nhắc. Đừng thêm cách lặp cho mọi lượng từ một cách máy móc. Hãy luyện với ví dụ quen như 个个 và 件件.

Chọn một nhóm ba người rồi nói về một điểm chung. Sau đó đổi thành chỉ hai người trong nhóm thích hoạt động đó. Người nghe cần phân biệt phát biểu về toàn nhóm và về một phần.

Với ba bạn trong lớp, nói 这三个同学个个都喜欢游泳 để khẳng định từng người trong nhóm đều thích bơi. Có thể chuyển thành 这三个同学,每个人都喜欢游泳 và giữ phạm vi là ba người đó. Nếu nói 有一个同学喜欢游泳, bạn mới xác nhận một người thích bơi và chưa nói gì về hai người còn lại. 天天 thuộc nhóm chỉ tần suất theo ngày. 我天天喝水 nói tôi uống nước hằng ngày, trong khi 他们个个都喝水 nói về từng thành viên. Khi chữa bài, hãy hỏi phạm vi của câu là một nhóm người hay một chuỗi ngày.

Ghép lý do và kết quả

因为外面下雨,所以我们不出去 nghĩa là vì ngoài trời mưa nên chúng tôi không ra ngoài. 因为 mở đầu nguyên nhân, 所以 dẫn tới kết quả. Câu có thể dùng đủ cả hai khi muốn trình bày quan hệ rõ ràng.

Khi ai đó hỏi 为什么, bạn có thể trả lời ngắn 因为外面下雨. Nếu nói đầy đủ, kiểm tra vế đứng sau 所以 là hành động hoặc kết quả nảy sinh từ vế trước. Đảo lý do và kết quả có thể tạo câu đúng trật tự nhưng sai ý.

Ví dụ trực quan về ghép lý do và kết quả trong bài hsk 2 bài 6
Ví dụ giúp nhận biết cách vận dụng nội dung Ghép lý do và kết quả.

Ghép ba cặp lý do và kết quả: no nên dừng ăn, mưa nên ở nhà, bận nên đổi giờ. Dùng từ và cấu trúc đã biết rồi nói cả câu liền mạch.

Tạo hai lời giải thích cho cùng một kết quả. 因为外面下雨,所以我没出去 (Vì ngoài trời mưa nên tôi không ra ngoài) và 因为我有作业,所以我没出去 (Vì tôi có bài tập nên tôi không ra ngoài) có kết quả giống nhau nhưng lý do khác. Khi được hỏi 你为什么没出去?, có thể đáp ngắn 因为外面下雨 hoặc đơn giản 外面下雨了 nếu ngữ cảnh rõ. Nếu kể lại câu chuyện với người chưa biết việc gì xảy ra, nên nói cả hai vế. Để tự kiểm tra, đổi lý do thành 生病了 và giữ kết quả. Sau đó đổi kết quả thành 去医院 để thấy mỗi vế có nhiệm vụ riêng.

Bài tập ứng dụng có đáp án

Hãy làm bài trước khi đọc đáp án và giải thích lý do của từng lựa chọn. Khi làm theo cặp, một người đọc đề hoặc lời thoại và người còn lại ghi câu trả lời. Sau đó đổi vai để kiểm tra xem cả hai có nhận ra cùng một tín hiệu trong câu.

Tự làm và kiểm tra căn cứ

1. Chọn câu đáp cho 你怎么去学校? giữa 坐公共汽车 và 因为我生病了.

2. Ghép 我吃饱了 với 我不吃了 bằng 因为…所以….

3. Dịch “Ai trong số họ cũng thích bơi”.

Câu 1 chọn 坐公共汽车 vì câu hỏi hỏi cách đi.

Câu 2 có thể nói 因为我吃饱了,所以我不吃了.

Câu 3: 他们个个都喜欢游泳. Đọc lại câu 2 và kiểm tra việc dừng ăn nằm ở vế kết quả.

Thử bốn câu mới.

Một, 你怎么去医院? hỏi cách đi, có thể đáp 坐车去; 因为我不舒服 sẽ trả lời vì sao đi.

Hai, điền 个个 vào 这些同学___都想参加 để nói từng bạn đều muốn tham gia.

Ba, ghép 因为我很忙 với 所以我今天不去; lịch bận là nguyên nhân và việc không đi hôm nay là kết quả.

Bốn, một bạn hỏi 你怎么没来?. Nếu người nghe đáp 他生病了, chủ thể thành anh ấy. Để giải thích sự vắng mặt của mình, hãy đáp 我生病了. Sau khi chữa, ghi xem lỗi đến từ nghĩa của từ hỏi, phạm vi nhóm, trật tự vế hay ngôi xưng.

Phiếu thực hành tự làm và kiểm tra căn cứ theo chủ đề hsk 2 bài 6
Gợi ý luyện tập sau khi học phần Tự làm và kiểm tra căn cứ.

Thử chữa lại mỗi câu bằng cách chỉ đúng từ hoặc vị trí làm thay đổi nghĩa. Với câu sắp xếp, đọc thành tiếng trước rồi viết lại. Với câu hỏi hiểu nghĩa, tìm căn cứ ở ngay câu gốc và tránh bổ sung chi tiết chưa được nói. Nếu kết quả đúng nhưng bạn mất nhiều thời gian, hãy làm lại bằng một câu mới cùng kiểu để phân biệt hiểu cấu trúc với nhớ đáp án.

Đổi dữ kiện và luyện phản hồi

Đổi món mì thành cơm và đổi lý do từ no sang muốn ăn món khác. Khi lời giải thích liên quan đến cách đến một nơi, học tiếp bài 7 hsk2. Nếu cần hẹn người kia đợi mình quyết định, xem hsk 2 bài 8. Với bài nghe mô phỏng trong hsk 2 xanh lá pdf, tập ghi riêng lý do và việc người nói quyết định làm.

Làm hai bộ thẻ. Thẻ lý do ghi mưa, mệt, bận làm bài. Thẻ kết quả ghi ở nhà, dời cuộc hẹn, dừng ăn. Chọn cặp hợp tình huống, dựng câu hỏi rồi giải thích. Nếu thẻ là mệt và dời cuộc hẹn, có thể hỏi 你怎么改时间了? rồi đáp 因为我太累了,所以想明天再见. Người nghe nhắc lại sự việc thay đổi, lý do và kết quả dự kiến. Đổi lý do sang bận làm bài và để nguyên kết quả. Ở lượt sau, giữ lý do nhưng đổi sang ở nhà. Khi người nghe nhận ra đúng phần thay đổi, bạn đã truyền đạt rõ quan hệ giữa hai vế.

Ở lượt cuối, bạn có thể cất bài và kể lại tình huống bằng hai câu. Câu đầu đưa thông tin chính, câu sau bổ sung một điều kiện, thời gian hoặc lời phản hồi thích hợp. Hãy nhờ người nghe nhắc lại dữ kiện vừa nghe. Nếu họ hiểu nhầm, đối chiếu câu đã nói với ví dụ và sửa cụm khiến thông tin bị đổi. Ghi riêng một câu đã sửa để thử lại trong buổi học sau.

    ĐĂNG KÝ NHẬN TƯ VẤN


      ĐĂNG KÝ NHẬN TƯ VẤN