Lịch sử Trung Hoa là một dòng chảy vĩ đại kéo dài hơn 5000 năm với những thăng trầm của các vương triều nối tiếp nhau. Việc nắm rõ các triều đại của Trung Quốc không chỉ giúp bạn hiểu sâu về văn hóa, triết học mà còn là nền tảng quan trọng để chinh phục ngôn ngữ này một cách bài bản. Bạn có biết triều đại nào hưng thịnh nhất, hay vị hoàng đế nào đã thống nhất giang sơn?
Trong bài viết này, Thanhmaihsk sẽ hệ thống lại toàn bộ lịch sử Trung Quốc các triều đại chi tiết nhất, giúp bạn có cái nhìn tổng quan và chính xác nhất.
Bảng tóm tắt thứ tự các triều đại của Trung Quốc
Để giúp bạn dễ dàng theo dõi, dưới đây là bảng tổng hợp các giai đoạn lịch sử chính của Trung Quốc từ thời sơ khai đến khi kết thúc chế độ phong kiến.
| Giai đoạn | Triều đại | Thời gian (Ước tính) | Người sáng lập tiêu biểu |
| Cổ đại | Nhà Hạ (夏) | 2100 – 1600 TCN | Hạ Vũ |
| Nhà Thương (商) | 1600 – 1046 TCN | Thành Thang | |
| Nhà Chu (周) | 1046 – 256 TCN | Chu Vũ Vương | |
| Đế quốc | Nhà Tần (秦) | 221 – 206 TCN | Tần Thủy Hoàng |
| Nhà Hán (汉) | 206 TCN – 220 SCN | Hán Cao Tổ (Lưu Bang) | |
| Thời kỳ Tam Quốc | 220 – 280 SCN | Tào Phi, Lưu Bị, Tôn Quyền | |
| Nhà Tấn (晋) | 266 – 420 SCN | Tư Mã Viêm | |
| Nam Bắc Triều | 420 – 589 SCN | Nhiều thế lực | |
| Nhà Tùy (隋) | 581 – 618 SCN | Tùy Văn Đế | |
| Nhà Đường (唐) | 618 – 907 SCN | Đường Cao Tổ (Lý Uyên) | |
| Nhà Tống (宋) | 960 – 1279 SCN | Tống Thái Tổ (Triệu Khuông Dẫn) | |
| Nhà Nguyên (元) | 1271 – 1368 SCN | Hốt Tất Liệt | |
| Nhà Minh (明) | 1368 – 1644 SCN | Minh Thái Tổ (Chu Nguyên Chương) | |
| Nhà Thanh (清) | 1644 – 1912 SCN | Nỗ Nhĩ Cáp Xích / Hoàng Thái Cực |
Các bạn có thể tham khảo chi tiết TẠI ĐÂY
Giai đoạn sơ khai: Hạ, Thương, Chu
Đây là thời kỳ hình thành nên những viên gạch đầu tiên của nền văn minh Trung Hoa.
Nhà Hạ (Khoảng 2100 TCN – 1600 TCN)
Nhà Hạ được coi là triều đại đầu tiên trong lịch sử Trung Quốc, dù các bằng chứng khảo cổ vẫn còn gây nhiều tranh cãi. Giai đoạn này đánh dấu sự chuyển đổi từ chế độ nhường ngôi (thiện nhượng) sang chế độ cha truyền con nối.
Nhà Thương (Khoảng 1600 TCN – 1046 TCN)
Nhà Thương là triều đại đầu tiên có các ghi chép bằng chữ viết rõ ràng (chữ Giáp cốt). Đây là thời kỳ đồ đồng phát triển rực rỡ và các nghi lễ thờ cúng tổ tiên bắt đầu hình thành sâu sắc.
Nhà Chu (1046 TCN – 256 TCN)
Nhà Chu là triều đại tồn tại lâu nhất lịch sử Trung Quốc (hơn 800 năm). Thời kỳ này chia làm hai giai đoạn: Tây Chu và Đông Chu (Xuân Thu – Chiến Quốc). Đây là “Thời đại hoàng kim” của triết học với sự ra đời của Nho giáo (Khổng Tử), Đạo giáo (Lão Tử) và Pháp gia.
Thời kỳ Thống nhất và Đế chế huy hoàng: Tần, Hán
Nhà Tần (221 TCN – 206 TCN) – Sự thống nhất vĩ đại
Mặc dù chỉ tồn tại 15 năm, nhà Tần có tầm ảnh hưởng vô cùng to lớn. Tần Thủy Hoàng đã chấm dứt thời kỳ Chiến Quốc, thống nhất Trung Quốc về cả lãnh thổ, chữ viết, đo lường và tiền tệ. Công trình vĩ đại nhất của thời kỳ này chính là Vạn Lý Trường Thành.
Nhà Hán (206 TCN – 220 SCN) – Đỉnh cao văn hóa
Nhà Hán được coi là một trong những triều đại hùng mạnh nhất. Cái tên “Hán” cũng trở thành tên gọi của dân tộc đa số tại Trung Quốc (người Hán) và chữ viết (Hán tự). Con đường Tơ lụa bắt đầu hình thành, kết nối giao thương giữa Á và Âu.
Ghi chú: Thời kỳ này Nho giáo chính thức trở thành quốc giáo, đặt nền móng cho trật tự xã hội Trung Hoa suốt hàng nghìn năm sau.
Giai đoạn chia cắt: Tam Quốc, Tấn, Nam Bắc Triều
Sau khi nhà Hán sụp đổ, Trung Quốc rơi vào thời kỳ hỗn loạn và chia cắt kéo dài.
- Thời kỳ Tam Quốc (Ngụy, Thục, Ngô): Giai đoạn nổi tiếng với những cuộc đấu trí, đấu lực của các anh hùng như Tào Tháo, Lưu Bị, Gia Cát Lượng. Đây là nguồn cảm hứng bất tận cho văn học và điện ảnh sau này.
- Nhà Tấn: Thống nhất ngắn ngủi rồi lại rơi vào loạn lạc do sự xâm lăng của các bộ tộc phương Bắc (Ngũ Hồ loạn Hoa).
- Nam Bắc Triều: Một giai đoạn chia cắt dài, nhưng lại là lúc Phật giáo phát triển mạnh mẽ và có sự giao thoa văn hóa giữa các sắc tộc.
Thời kỳ cực thịnh: Tùy, Đường, Tống
Nhà Tùy (581 – 618 SCN)
Giống như nhà Tần, nhà Tùy tồn tại ngắn nhưng đóng góp lớn. Việc xây dựng Kinh Hàng Đại Vận Hà (con kênh đào dài nhất thế giới) đã giúp kết nối kinh tế hai miền Nam – Bắc.
Nhà Đường (618 – 907 SCN) – Thời đại hoàng kim của thơ ca
Nhà Đường là đỉnh cao của xã hội phong kiến Trung Quốc. Kinh đô Trường An trở thành trung tâm thế giới thời bấy giờ. Đây là thời kỳ của Thơ Đường với các thi sĩ vĩ đại như Lý Bạch, Đỗ Phủ. Đặc biệt, đây cũng là triều đại duy nhất có một nữ hoàng đế chính thức: Võ Tắc Thiên.
Nhà Tống (960 – 1279 SCN) – Cách mạng kinh tế và kỹ thuật
Dù không mạnh về quân sự như nhà Đường, nhưng nhà Tống lại đạt được những thành tựu rực rỡ về kinh tế, khoa học kỹ thuật (phát minh ra la bàn, thuốc súng, kỹ thuật in ấn) và hội họa.
Giai đoạn cuối: Nguyên, Minh, Thanh
Nhà Nguyên (1271 – 1368 SCN) – Sự cai trị của người Mông Cổ
Lần đầu tiên toàn bộ Trung Quốc bị cai trị bởi một bộ tộc ngoại bang dưới sự lãnh đạo của Hốt Tất Liệt. Lãnh thổ Trung Quốc thời kỳ này được mở rộng đến mức tối đa, kết nối chặt chẽ với phương Tây.
Nhà Minh (1368 – 1644 SCN) – Phục hưng văn hóa Hán
Chu Nguyên Chương đánh đuổi người Mông Cổ và thiết lập nhà Minh. Đây là thời kỳ xây dựng Tử Cấm Thành đồ sộ tại Bắc Kinh và những chuyến thám hiểm đại dương vĩ đại của Trịnh Hòa.
Nhà Thanh (1644 – 1912 SCN) – Triều đại phong kiến cuối cùng
Người Mãn Châu nhập quan và thiết lập nhà Thanh. Dưới thời Khang Hy, Ung Chính, Càn Long, Trung Quốc đạt đến sự ổn định cuối cùng trước khi đối mặt với sự xâm lược của các cường quốc phương Tây. Năm 1912, hoàng đế cuối cùng là Phổ Nghi thoái vị, chấm dứt hoàn toàn chế độ phong kiến.
>>> Xem thêm: Các mẫu sườn xám Trung Quốc
Những kỷ lục thú vị về các triều đại Trung Quốc
- Triều đại lâu đời nhất: Nhà Chu (khoảng 800 năm).
- Triều đại ngắn ngủi nhất: Nhà Tần (15 năm).
- Vị hoàng đế tại vị lâu nhất: Khang Hy (nhà Thanh) với 61 năm.
- Triều đại có lãnh thổ rộng lớn nhất: Nhà Nguyên.
Tại sao người học tiếng Trung cần biết về các triều đại?
Việc học tiếng Trung không chỉ dừng lại ở từ vựng hay ngữ pháp. Hiểu về lịch sử giúp bạn:
- Hiểu sâu thành ngữ (Thành ngữ): Đa số các thành ngữ tiếng Trung (Chéngyǔ) đều bắt nguồn từ các điển tích lịch sử thời Xuân Thu, Chiến Quốc hoặc Tam Quốc.
- Thẩm thấu văn hóa: Giải thích được tại sao người Trung Quốc coi trọng lễ nghĩa Nho giáo hay say mê Thơ Đường.
- Xem phim và đọc truyện hiệu quả: Bạn sẽ không còn bỡ ngỡ khi xem các bộ phim cổ trang về cung đấu nhà Thanh hay chiến trận nhà Tần.
>>> Bạn có thể tham khảo: Top 10 phim cổ trang Trung Quốc
FAQ – Câu hỏi thường gặp về lịch sử Trung Quốc
1. Đâu là triều đại huy hoàng nhất của Trung Quốc?
Hầu hết các sử gia đều đồng ý rằng nhà Hán và nhà Đường là hai thời kỳ hưng thịnh nhất, đặt nền móng văn hóa vững chắc cho Trung Hoa.
2. Tại sao nhà Tần lại sụp đổ nhanh chóng dù rất mạnh?
Do chính sách cai trị khắc nghiệt, sưu cao thuế nặng và việc lạm dụng sức dân để xây dựng các công trình vĩ đại khiến người dân lầm than và nổi dậy.
3.Triều đại nào do người dân tộc thiểu số thành lập?
Nhà Nguyên (người Mông Cổ) và nhà Thanh (người Mãn Châu) là hai triều đại lớn do các dân tộc thiểu số cai trị toàn bộ Trung Quốc.
Kết luận
Hệ thống các triều đại của Trung Quốc là một bức tranh đa sắc màu với đầy đủ những thăng trầm, biến cố. Việc ghi nhớ thứ tự các triều đại sẽ giúp bạn xây dựng một nền tảng kiến thức vững chắc để khám phá kho tàng văn hóa đồ sộ của đất nước tỷ dân.
Để tìm hiểu sâu hơn về văn hóa và ngôn ngữ Trung Hoa, bạn có thể đăng ký ngay các Khóa học tiếng Trung cơ bản tại Thanhmaihsk để được các thầy cô hướng dẫn chi tiết nhất!
>>> Xem thêm: Lộ trình học tiếng Trung cho người mới bắt đầu
